Bizi arayanların en sık sorduğu sorulardan biri şudur: “1 TB’lık bir harici disk için ne kadar tutar?” Bu soruya telefonda dürüst bir rakam vermek çoğu zaman mümkün değildir. Aynı model, aynı kapasitedeki iki disk; biri yanlışlıkla formatlandığı, diğeri düşüp kafaları hasar gördüğü için çok farklı emek ve maliyet gerektirebilir. Bu yazıda veri kurtarma fiyatını gerçekte nelerin belirlediğini ve teklifleri nasıl değerlendirebileceğinizi anlatıyoruz.
Neden önce arıza tespiti yapılır?
Veri kurtarma, standart bir tamir işlemi gibi fiyat listesiyle yürümez. Dışarıdan aynı görünen iki belirti (“disk tanınmıyor”) tamamen farklı nedenlerden kaynaklanabilir: bozuk bir USB soketi, bozulmuş bir dosya sistemi, firmware hatası ya da kafa arızası. Her birinin gerektirdiği emek, süre ve parça ihtiyacı farklıdır. Bu nedenle sağlıklı bir fiyat ancak cihaz incelendikten sonra verilebilir.
Bizim çalışma şeklimizde cihaz önce ön incelemeden geçer; ardından size arızanın türünü, kurtarma ihtimalini ve maliyeti içeren yazılı bir teklif sunulur. Onayınız olmadan hiçbir kurtarma işlemi yapılmaz. Sürecin tüm aşamalarını fiyatlandırma ve süreç sayfamızda bulabilirsiniz.
Fiyatı belirleyen başlıca etkenler
1. Arızanın türü: mantıksal mı, fiziksel mi?
En belirleyici etken budur. Mantıksal arızalar; silinen dosyalar, formatlanan diskler, bozulan dosya sistemleri gibi cihazın donanım olarak sağlam olduğu durumlardır. Bunlar genellikle daha az emek gerektirir. Fiziksel arızalar ise okuma kafası, motor, elektronik kart veya flash çip sorunlarını kapsar. Bu vakalarda uygun laboratuvar koşulları, özel ekipman ve çoğu zaman yedek parça gerekir; maliyet de buna göre artar.
2. Cihazın türü
Klasik bir hard disk, SSD, hafıza kartı, telefon veya çok diskli bir RAID dizisi birbirinden çok farklı teknikler gerektirir. Örneğin SSD’lerde kontrolcü ve şifreleme gibi ek zorluklar vardır; bunları SSD’den veri kurtarmak neden daha zor yazımızda anlattık. RAID ve sunucu sistemlerinde ise birden fazla diskin ayrı ayrı imajının alınması ve dizinin yeniden oluşturulması gerekir. Bu tür sistemler hakkında RAID veri kurtarma sayfamızda bilgi bulabilirsiniz.
3. Yedek parça ihtiyacı
Kafa arızası olan bir hard diskte, arızalı parçaların yerine birebir uyumlu parçalar takılması gerekir. Bu parçalar genellikle aynı model, aynı üretim dönemine ait ve belirli teknik özellikleri eşleşen bir “donör” diskten alınır. Bazı modellerde uygun donör bulmak kolayken, eski veya az satılmış modellerde bu, hem süreyi hem maliyeti etkileyebilir.
4. Hasarın boyutu
Aynı kafa arızası, plakaları çizilmemiş bir diskte görece düzgün ilerlerken, yüzeyinde hasar olan bir diskte çok daha uzun ve hassas bir okuma süreci gerektirir. Hasarlı bölgelerin tekrar tekrar, farklı ayarlarla okunması gerekebilir.
5. Daha önce yapılan müdahaleler
Tıkırtı yapan bir diskte günlerce çalıştırılan kurtarma programları, kapağı açılmış diskler veya rebuild denenmiş RAID dizileri, işi zorlaştırır ve bazen kurtarma ihtimalini düşürür. Bu yüzden önceki denemeleri bize açıkça anlatmanız, doğru değerlendirme için önemlidir. Programların hangi durumlarda risk taşıdığını ücretsiz veri kurtarma programları yazımızda ele aldık.
6. Kapasite ve veri miktarı
Kapasite tek başına belirleyici değildir ama etkisi vardır. Büyük ve hasarlı bir diskin tamamını okumak daha uzun sürer. Öte yandan yalnızca belirli klasörlere ihtiyacınız varsa, çalışma bu verilere öncelik verilerek planlanabilir.
7. Şifreleme ve özel yapılar
BitLocker, FileVault veya donanımsal şifreleme kullanan cihazlar, sanal makine dosyaları ve muhasebe veritabanları gibi yapılar, kurtarmadan sonra ek doğrulama ve onarım gerektirebilir.
8. Aciliyet
İşletmenizin çalışması durmuşsa ve verilere hızla ihtiyaç varsa, çalışmanın öncelikli olarak planlanması mümkün olabilir. Bu, iş planlamasını etkilediği için teklife yansıyabilir. Kurumsal yapılar için seçenekleri kurumsal veri kurtarma sayfamızda bulabilirsiniz.
Teklifleri karşılaştırırken nelere dikkat etmelisiniz?
Farklı firmalardan teklif almanız son derece doğaldır. Karşılaştırma yaparken yalnızca rakama değil, şu sorulara da bakmanızı öneririz:
- Teklif yazılı mı? Hangi işlemin ne karşılığında yapılacağı açıkça yazılmalıdır.
- Arızanın ne olduğu açıklandı mı? Cihaz incelenmeden verilen kesin fiyatlar, sonradan değişebilir.
- Onayınız alınıyor mu? Sizin onayınız olmadan işlem yapılmaması, sürprizlerin önüne geçer.
- Gerçekçi bir dil kullanılıyor mu? “Her veriyi kurtarırız” ya da kesin garanti vaatleri, teknik gerçeklikle örtüşmez. Dürüst bir firma riskleri de anlatır.
- Gizlilik nasıl sağlanıyor? Verilerinizin nasıl işlendiği, teslimden sonra kopyaların silinip silinmediği ve gerekirse gizlilik sözleşmesi imzalanıp imzalanmadığı sorulmalıdır.
- Orijinal cihaz üzerinde mi çalışılıyor? Doğru yöntem, mümkün olduğunda önce imaj alıp kopya üzerinde çalışmaktır.
Peki süre neye bağlı?
Fiyatı belirleyen etkenlerin çoğu süreyi de belirler. Sağlam bir diskte yapılan silinen dosya kurtarma genellikle birkaç gün içinde sonuçlanabilir. Kafa değişimi gereken, yüzeyinde hasar olan veya uygun yedek parçanın tedarik edilmesi gereken disklerde ise süreç daha uzun olabilir. Çok diskli RAID ve sunucu sistemlerinde her diskin ayrı ayrı kopyalanması ve dizinin yeniden kurgulanması zaman alır. Tahmini süreyi, arıza tespitinin ardından teklifle birlikte paylaşırız; çalışma sırasında beklenmedik bir durum ortaya çıkarsa sizi bilgilendiririz.
Maliyeti düşük tutmak için yapabilecekleriniz
Fiyatı belirleyen etkenlerin bir kısmı sizin elinizdedir. Arıza fark edildiği anda cihazı kapatmak, kendi başınıza deneme yapmamak ve diski açmamak hem kurtarma ihtimalini korur hem de işin karmaşıklaşmasını önler. Hangi verilerin sizin için öncelikli olduğunu baştan belirtmeniz de çalışmanın verimli planlanmasını sağlar. Hard disk arızalarında ilk dakikalarda neler yapılması gerektiğini hard disk tıkırtı sesi yazımızda anlattık.
Sık sorulan sorular
Telefonda yaklaşık bir fiyat alabilir miyim?
Belirtileri dinleyerek arızanın hangi gruba girebileceği konusunda fikir verebiliriz. Ancak kesin ve bağlayıcı fiyat, cihaz incelendikten sonra yazılı olarak verilir. Telefonda verilen kesin rakamlara karşı temkinli olmanızı öneririz.
Teklifi onaylamazsam ne olur?
Onay vermediğiniz sürece kurtarma işlemi yapılmaz ve cihazınız size iade edilir. Ön inceleme koşullarını teklif aşamasından önce sizinle açıkça paylaşırız.
Fiyat cihazın kapasitesine göre mi belirleniyor?
Kapasite etkenlerden yalnızca biridir. Asıl belirleyici olan arızanın türü ve kurtarma için gereken emektir. Küçük kapasiteli bir disk, fiziksel arıza nedeniyle büyük bir diskten daha maliyetli olabilir.