Kurumsal Veri Kurtarma
RAID Veri Kurtarma
RAID 0, 1, 5, 6, 10 ve JBOD dizilerinde kontrolcü arızası, çoklu disk kaybı ve hatalı rebuild sonrası veri kurtarma. Diskleriniz üzerinde değil, imajları üzerinde çalışıyoruz.
- Gizlilik sözleşmesi (NDA)
- Onayınız olmadan işlem yok
- Bursa’da laboratuvar
RAID, birden fazla diski tek bir birim gibi çalıştırarak hız, kapasite ya da arızaya karşı dayanıklılık sağlayan bir yapıdır. Ancak yedekliliğin bir sınırı vardır: dizinin kaldırabileceğinden fazla disk arızalandığında, kontrolcü bozulduğunda ya da yeniden oluşturma (rebuild) yarıda kaldığında birim bir anda erişilemez hâle gelir. Üstelik bu anlarda verilen yanlış bir karar, kurtarılabilir bir durumu kalıcı kayba dönüştürebilir.
BAMER Bursa olarak sunucu, iş istasyonu ve depolama ünitelerinden gelen RAID dizileriyle çalışıyoruz. Yaklaşımımızın temeli basittir: dizideki her diskin önce tek tek kopyası alınır, dizi yazılımsal olarak bu kopyalar üzerinde yeniden kurulur. Orijinal disklerinize yazma yapılmaz.
Desteklediğimiz RAID yapıları
- RAID 0: Veriler disklere şeritler hâlinde dağıtılır, yedeklilik yoktur. Tek bir diskin kaybı bile tüm birimi etkiler; kurtarma için tüm disklerin okunabilir hâle getirilmesi gerekir.
- RAID 1: Diskler birbirinin aynasıdır. Genellikle en kolay kurtarılan yapıdır ama ayna bozulduğunda hangi diskin güncel olduğunu doğru belirlemek önemlidir.
- RAID 5: Eşlik (parity) bilgisi disklere dağıtılır; tek disk arızasını tolere eder. İkinci disk de arızalanırsa birim çöker.
- RAID 6: Çift eşlik sayesinde iki disk arızasına dayanır; üçüncü arıza birimi devre dışı bırakır.
- RAID 10 (1+0): Aynalanmış çiftlerden oluşan şerit yapı. Aynı ayna çiftindeki iki disk birden arızalanırsa birim kaybolur.
- JBOD / birleşik birimler: Diskler uç uca eklenir. Bir diskin kaybı, o diske düşen veriyi ve çoğu zaman dosya sistemini etkiler.
RAID arızasının belirtileri
- Kontrolcü arayüzünde dizi “Failed”, “Offline” ya da “Degraded” olarak görünüyor.
- Birden fazla disk “Foreign”, “Missing” ya da “Unconfigured” durumuna düşmüş.
- Sunucu açılışta mantıksal sürücüyü bulamıyor veya işletim sistemi açılmıyor.
- Rebuild işlemi belirli bir yüzdede takılıyor ya da hatayla sonlanıyor.
- Birim açılıyor ama klasörler boş, dosyalar bozuk ya da açılmıyor.
- Disk yuvalarında turuncu/kırmızı uyarı ışıkları ve kontrolcüden sesli alarm.
RAID dizilerinde sık görülen arıza nedenleri
Birden fazla diskin arızalanması
Dizideki diskler çoğunlukla aynı tarihte, aynı partiden alınır ve aynı yükle çalışır. Bu yüzden bir disk arızalandığında diğerleri de yorgun olabilir. Arızalı disk fark edilmeden aylarca “degraded” modda çalışan bir RAID 5, ikinci diskteki küçük bir okuma hatasıyla tamamen düşebilir. Bu senaryoyu RAID 5’te iki disk arızalanırsa ne olur? yazımızda ayrıntılı anlattık.
Rebuild sırasında yaşanan hatalar
Yeni disk takıldığında başlayan rebuild, kalan disklerin tamamını baştan sona okur. Zayıf bir diskte okunamayan sektörler varsa işlem yarıda kalabilir; daha kötüsü, yanlış diske rebuild başlatıldığında güncel veri eski verinin üzerine yazılabilir.
Kontrolcü arızası ve yapılandırma kaybı
Donanımsal RAID kartının bozulması, kart üzerindeki önbellek pilinin bitmesi ya da firmware güncellemesi dizi yapılandırmasının kaybolmasına yol açabilir. Diskler sağlam olsa bile kontrolcü onları tanımadığı için birim görünmez.
Yanlış disk sırası ve insan hatası
Bakım sırasında disklerin yuvalardan çıkarılıp farklı sırayla takılması, dizinin yanlışlıkla silinip yeniden oluşturulması ya da “initialize” komutunun çalıştırılması sık karşılaştığımız durumlardır. Bu vakalarda disk sırası, şerit boyutu (stripe size), eşlik yönü ve başlangıç ofseti gibi parametreler, disk içeriği analiz edilerek yeniden bulunur.
RAID diziniz çöktüyse: Rebuild, “initialize”, “create new array” ya da “force online” komutlarını çalıştırmayın; bu işlemler eşlik bilgisini ve veriyi geri dönüşsüz biçimde değiştirebilir. Sunucuyu kapatın ve diskleri çıkarmadan önce her birini yuvasının numarasıyla (Yuva 0, Yuva 1…) etiketleyin. Arızalı olduğunu düşündüğünüz diskleri de atmayın; hepsini birlikte getirin. Mümkünse kontrolcü ekranının ve hata kayıtlarının fotoğrafını çekin, en son ne zaman hangi diskin değiştirildiğini not edin. Disklerin tek tek başka bir bilgisayara takılıp “biçimlendir” uyarısının onaylanması da veri kaybına yol açar.
RAID’den veriyi nasıl kurtarıyoruz?
- Disklerin tek tek değerlendirilmesi: Her diskin fiziksel durumu kontrol edilir. Arızalı disk varsa önce okunabilir hâle getirilir; gerekiyorsa hard disk veri kurtarma sürecindeki donanımsal adımlar uygulanır.
- İmaj alma: Dizideki tüm disklerin sektör sektör kopyası alınır. Bundan sonraki her işlem bu kopyalar üzerinde yapılır; orijinal diskler değiştirilmez.
- Parametrelerin belirlenmesi: RAID seviyesi, disk sırası, şerit boyutu, eşlik düzeni ve ofsetler, disk üzerindeki meta veriler ve dosya sistemi yapıları incelenerek tespit edilir.
- Sanal yeniden yapılandırma: Dizi, kontrolcüye ihtiyaç duyulmadan yazılımsal olarak yeniden kurulur. Güncelliğini yitirmiş (dizi dışına düşmüş) disk varsa hesaplamadan çıkarılır.
- Dosya sistemi analizi ve teslim: NTFS, ReFS, ext4, XFS, VMFS gibi dosya sistemleri açılır, öncelikli veriler doğrulanır ve yeni bir depolama ortamında teslim edilir.
RAID dizileri çoğunlukla işletmelerin kritik verilerini taşıdığı için kurumsal süreçlere uygun çalışıyoruz: talep edilirse gizlilik sözleşmesi (NDA) imzalanır, teslimden sonra laboratuvardaki kopyalar güvenli biçimde silinir. Ayrıntılar için kurumsal veri kurtarma sayfamıza bakabilirsiniz.
Süreç ve süre
RAID kurtarmada süre; disk sayısına ve kapasitesine, arızalı disk olup olmadığına ve dizi parametrelerinin ne kadar kolay bulunduğuna göre değişir. Diskleri sağlam, yalnızca kontrolcüsü bozulmuş küçük bir dizi görece kısa sürede tamamlanabilirken, çok sayıda yüksek kapasiteli diskin imajını almak tek başına günler sürebilir. Fiziksel arızalı disk içeren ya da yanlış rebuild görmüş dizilerde süre daha da uzayabilir. Ön inceleme sonrasında tahmini süreyi ve yazılı teklifi paylaşırız; acil durumlarda öncelikli verilerinizi belirleyerek önce onlara odaklanabiliriz.
- 1
Cihazı ulaştırın
Laboratuvarımıza elden getirin veya kargoyla gönderin.
- 2
Arıza tespiti
Cihazınız incelenir, arızanın türü ve kurtarma ihtimali belirlenir.
- 3
Teklif ve onay
Size net bir fiyat teklifi sunulur; onayınız olmadan işlem yapılmaz.
- 4
Kurtarma
Mümkün olduğunda önce birebir kopya alınır, işlemler kopya üzerinde yapılır.
- 5
Teslim ve imha
Verileriniz teslim edilir, laboratuvardaki kopyalar güvenli şekilde silinir.
RAID veri kurtarma hakkında sık sorulanlar
RAID kartını da göndermem gerekiyor mu?
Çoğu durumda dizi yazılımsal olarak yeniden kurulduğu için kontrolcü gerekmez. Yine de kart modelini ve mümkünse yapılandırma ekranının fotoğrafını paylaşmanız işimizi kolaylaştırır. Bazı donanımsal şifreleme kullanan kontrolcülerde kartın kendisi de gerekebilir; bunu ön görüşmede birlikte değerlendiririz.
Disklerin sırasını karıştırdım, veriler kurtarılabilir mi?
Diskler yalnızca yer değiştirdiyse ve üzerine yazma yapılmadıysa, doğru sıra disk içeriği analiz edilerek bulunabilir. Sıra karıştıktan sonra dizi yeniden oluşturulduysa ya da rebuild başlatıldıysa durum ağırlaşır; yine de ne kadar verinin etkilendiğini ön incelemede görebiliriz.
RAID 0’da bir disk bozuldu, diğer diskten veri alabilir miyim?
RAID 0’da dosyalar disklere bölünerek yazıldığı için tek bir diskten genellikle yalnızca çok küçük dosyalar ya da parçalar elde edilebilir. Anlamlı bir kurtarma için arızalı diskin de okunabilir hâle getirilmesi gerekir.
RAID 1 olduğu için yedeğim var sayılır mı?
Hayır. RAID, disk arızasına karşı süreklilik sağlar ama silme, fidye yazılımı ya da dosya sistemi bozulması gibi olaylar tüm disklere aynı anda yansır. Ayrı ve bağımsız bir yedek şarttır; bunun için işletmeler için 3-2-1 yedekleme rehberimizi öneririz.
Sunucu yerinde kalsa, yalnızca diskleri getirsem olur mu?
Evet, çoğu RAID kurtarması için diskler yeterlidir. Diskleri yuva numaralarıyla etiketleyip darbe almayacak şekilde paketlemeniz yeterli. Bursa dışındaysanız kargo ile gönderim adımlarını izleyebilirsiniz.
İlgili hizmetler
- Sunucu veri kurtarma: Windows Server, Linux ve sanallaştırma ortamları
- NAS veri kurtarma: Synology, QNAP ve benzeri ağ depolama cihazları
- Veritabanı kurtarma: SQL Server, MySQL ve muhasebe veritabanları